มาตรฐานการสอบเทียบเครื่องมือวัดอุณหภูมิในอุตสาหกรรมอาหาร
By: Kittipong Kongwatmai
Head of temperature and humidity laboratory
Thai Calibration Services Co., Ltd.
sale@thaicalibration.com
ในอุตสาหกรรมอาหารล้วนมีข้อกำหนดด้านมาตรฐานที่เป็นหลักสากลต่างๆ เช่น GMP HACCP ISO 22000:2005 โดยแต่ละมาตรฐานมุ่งเน้นไปที่การกำหนด และควบคุมมาตรฐานด้านการแปรรูปอาหาร เพื่อให้อาหารนั้นถูกหลักโภชนาการ สะอาด และปลอดภัยสำหรับการบริโภค ดังนั้น ปัจจัยหนึ่งที่ต้องให้ความสำคัญสำหรับการควบคุมขั้นตอนในกระบวนการผลิต คือ อุณหภูมิ เนื่องจากอุณหภูมิเป็นตัวกำหนดคุณภาพของอาหารที่จำเป็นต้องวัดในแทบทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิต ตั้งแต่การแปรรูป การทำให้เย็นหรือการฆ่าเชื้อ ตลอดจนการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์
เครื่องมือวัดอุณหภูมิควรจะต้องทำการสอบเทียบอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยวิธีมาตรฐานที่ใช้ในการสอบเทียบดิจิทัลเทอร์โมมิเตอร์ที่ต่อร่วมกับหัววัดอุณหภูมิจะใช้วิธีการเทียบค่ากับเทอร์โมมิเตอร์มาตรฐาน (Comparison Method) ในแหล่งกำเนิดอุณหภูมิเดียวกัน ซึ่งมีหลายประเภท เช่น แหล่งกำเนิดอุณหภูมิที่ใช้ของเหลวเป็นตัวกลาง (Liquid Bath) และแหล่งกำเนิดอุณหภูมิแบบแห้งหรือใช้อากาศเป็นตัวกลาง (Dry Block) โดยสเกลอุณหภูมิที่ใช้ในการสอบเทียบนั้น ต้องสามารถตรวจสอบย้อนกลับไปยังสเกลอุณหภูมิระหว่างประเทศ ITS-90 ได้ โดยมีขั้นตอนในการสอบเทียบดังนี้
1. ตรวจสอบสภาพของเทอร์โมมิเตอร์มาตรฐาน และดิจิทัลเทอร์โมมิเตอร์ที่ต่อร่วมกับหัววัดอุณหภูมิ
ที่ต้องการสอบเทียบ และแหล่งกำเนิดอุณหภูมิที่ใช้ว่าอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน
2. ทำการติดตั้งเทอร์โมมิเตอร์มาตรฐาน และดิจิทัลเทอร์โมมิเตอร์ที่ต่อร่วมกับหัววัดอุณหภูมิในแหล่งกำเนิดอุณหภูมิเดียวกัน ซึ่งควรจุ่มที่ระยะความลึกไม่น้อยกว่า 15 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางของหัววัดอุณหภูมิ (ควรติดตั้งให้ใกล้กันมากที่สุดและที่ระดับความลึกเท่ากัน) และหากแหล่งกำเนิดอุณหภูมิเป็น Dry Block (ใช้อากาศเป็นตัวกลาง) ขนาดของเส้นผ่านศูนย์กลางหัววัดอุณหภูมิที่ใส่ลงไปในขนาดของช่องใส่ (Bore) ของ Dry Block ควรมีขนาดเล็กกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางของ Bore ไม่เกิน 0.5 มิลลิเมตร
3. ปรับค่าอุณหภูมิที่ต้องการสอบเทียบที่แหล่งกำเนิดอุณหภูมิ รอจนกว่าอุณหภูมิคงที่ แล้วบันทึกค่าอุณหภูมิของเทอร์โมมิเตอร์มาตรฐาน และดิจิทัลเทอร์โมมิเตอร์ที่ต่อร่วมกับหัววัดอุณหภูมิที่ต้องการ
สอบเทียบ ซึ่งควรบันทึกผลในเวลาที่ใกล้เคียงกัน และบันทึกผลอย่างน้อย 3 ครั้ง
The food industry has several international standards; for example, GMP, HACCP, and ISO 22000:2005. Each standard focuses on determining and controlling food processing standards to obtain nutritious foods with cleanliness and safety for consumption. Temperature is one of the essential factors in controlling food production since it is determined food quality and needs to be measured in almost step, from processing, cooling or sterilization, and storage.
All temperature measuring instruments should be calibrated at least once a year. The standard method to calibrate the digital thermometer with a sensor is to compare the measured value with the standard thermometer (Comparison Method) in the same temperature source, such as a liquid bath and dry block. The temperature scale which is used in the calibration can be traced back to the international temperature scale ITS-90. The calibration processes are as follows:
1. Examine the standard thermometer and digital thermometer with a sensor that is required to calibrate, and the temperature source whether they are ready to use.
2. Install the standard thermometer and digital thermometer with a sensor into the same temperature source. They should dip the probe at least 15 times of the thermometer’s diameter (should be installed closest and at the same depth). If the temperature source is a dry block (used air as a medium), the probe diameter of the thermometer, which is inserted into the dry block’s bore, should be 0.5 mm less than the bore diameter.
3. Adjust the temperature value which is required for the calibration at the temperature source. Wait until the temperature is stable, then record the temperature of the standard thermometer and digital thermometer with a sensor. They should be recorded at the closest time and at least 3 times.