พรีไบโอติกกลุ่มใหม่: ประโยชน์ต่อสุขภาพและโอกาสในอุตสาหกรรมอาหาร
By: ผศ. ดร.สุวิมล เจริญสิทธิ์
Assistant Professor Suvimol Charoensiddhi, Ph.D.
Department of Food Science and Technology
Faculty of Agro-Industry
Kasetsart University
suvimol.ch@ku.th
อรณิช โหรวิชิต
Orranich Honwichit
Department of Food Science and Technology
Faculty of Agro-Industry
Kasetsart University
orranich.ho@ku.th
จากสถานการณ์โควิด-19 ที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของประชากรโลก ทำให้ผู้บริโภคหันมาสนใจดูแลสุขภาพมากขึ้น ซึ่งการบริโภคอาหารที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพลำไส้ได้รับการพูดถึงอย่างกว้างขวาง เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายส่วนใหญ่มีจุดเริ่มต้นที่ลำไส้ ในคนสุขภาพดีจุลินทรีย์จำนวนมากที่อาศัยอยู่ในลำไส้ (Gut microbiome) ทั้งชนิดที่มีประโยชน์และก่อให้เกิดโทษ จะอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลและควบคุมซึ่งกันและกัน โดยมีบทบาทในการรักษาสภาวะสมดุลของร่างกายและกระบวนการเมแทบอลิซึม ได้แก่ สนับสนุนระบบการย่อยและดูดซึมอาหาร ผลิตสารเมแทบอไลท์ที่มีประโยชน์ เช่น กรดไขมันสายสั้น (Short-chain fatty acids) การเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน (Gut and immune system) การควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Gut health and disease) รวมถึงการควบคุมระบบสมองและความเครียด (Gut-brain connection) นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันอันตรายจากการเจริญของจุลินทรีย์ก่อโรคด้วยกระบวนการยับยั้งแบบแข่งขันและการผลิตสารต้านจุลชีพ (Antimicrobials)
อย่างไรก็ตาม หากร่างกายขาดความสมดุลโดยมีจุลินทรีย์ที่ก่อให้เกิดโทษมากกว่าจุลินทรีย์ที่ดี (Gut dysbiosis) อาจส่งผลต่อความเสี่ยงในการเกิดโรคและภาวะต่างๆ เช่น โรคเบาหวาน (Diabetes mellitus) ความดันโลหิตสูง (Hypertension) โรคอ้วน (Obesity) ลำไส้แปรปรวน (Irritable bowel syndrome; IBS) โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory bowel disease; IBD) โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง (Immune deficiency) โรคตับ (Liver disease) โรคหัวใจ (Heart Disease) และโรคที่เกี่ยวข้องกับสมอง ความจำ และการควบคุมอารมณ์ เช่น โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer)
The global lifestyle-changing COVID-19 pandemic has influenced consumers’ interest in health care and wellbeing. Consumption of gut health-friendly food has garnered increasing popularity as the foundation of a strong immune system lies in the intestines. A healthy body exists a gut microbiome containing both beneficial and harmful microbes co-existing in balance, ensuring mutually-exerted control and maintaining the body’s equilibrium and metabolism. The gut microbiome enhances the function of digestive and nutrient-absorbing systems, the production of beneficial metabolites such as short-chain fatty acids, the modulation of immune system, the prevention of chronic non-communicable diseases, including the control of gut-brain connection and stress-related disorders. Additionally, it also prevents the overgrowth of potential pathogenic microbes via competitive inhibition and production of antimicrobials.
However, a physiological imbalance caused by gut dysbiosis, which occurs when the number of pathogenic microorganisms exceeds that of their beneficial counterparts, can lead to the risk of several diseases and disorders, such as diabetes mellitus, hypertension, obesity, irritable bowel syndrome (IBS), and inflammatory bowel disease (IBD), immunodeficiency, liver disease, heart disease, and brain-, emotion- or memory-related disorders such as Alzheimer’s.