By:
Yodlak Saengprao
Technical Support Specialist
Hygiena
ysaengprao@hygiena.com
การตรวจหา Legionella: จากห้องปฏิบัติการสู่หน้างานจริง
วิธีมาตรฐานที่ใช้กันมายาวนานในการตรวจหาเชื้อ Legionella คือ การเพาะเลี้ยงจุลินทรีย์จากตัวอย่างน้ำตามมาตรฐาน ISO 11731:2017 แม้วิธีนี้จะมีความจำเพาะสูง แต่ข้อจำกัดสำคัญ คือ ต้องใช้เวลานาน 7–10 วันจึงจะทราบผล และไม่สามารถตรวจพบเชื้อนี้ในระยะที่ไม่สามารถเจริญเติบโตบนอาหารเลี้ยงเชื้อได้ (Viable but non-culturable, VBNC)
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เทคนิค RT-PCR (Real-Time Polymerase Chain Reaction) ได้กลายเป็นเครื่องมือที่ได้รับความสนใจในงานวิเคราะห์จุลินทรีย์ในน้ำ โดยเฉพาะสำหรับการตรวจหาเชื้อ Legionella ด้วยจุดเด่นด้านความเร็ว ความไว และความแม่นยำ ทำให้เทคโนโลยีนี้เริ่มเข้ามามีบทบาทในกระบวนการควบคุมคุณภาพของโรงงานอาหารอย่างต่อเนื่อง
RT-PCR: ตรวจหาเชื้ออย่างรวดเร็วและแม่นยำ
เทคนิค RT-PCR เป็นกระบวนการเพิ่มปริมาณสารพันธุกรรมของเชื้อที่อยู่ในตัวอย่าง แล้วตรวจจับผลลัพธ์แบบเรียลไทม์ผ่านสัญญาณฟลูออเรสเซนต์ ทำให้สามารถระบุการมีอยู่ของเชื้อ Legionella ได้อย่างแม่นยำภายในเวลาเพียง 3–4 ชั่วโมง โดยไม่จำเป็นต้องรอให้เชื้อเจริญเติบโตจนเห็นโคโลนีบนเพลท
จุดเด่นของเทคนิคนี้ ได้แก่
– ความไวสูง: ตรวจพบเชื้อ Legionella ได้ในปริมาณที่ต่ำมาก (ต่ำกว่า 10 CFU/mL)
– ความจำเพาะดีเยี่ยม: ใช้ primer และ probe ที่ออกแบบเฉพาะสำหรับ Legionella spp. หรือ L. pneumophila
– ตรวจพบเชื้อในระยะ VBNC ได้: ซึ่งวิธีเพาะเลี้ยงบนอาหารเลี้ยงเชื้อไม่สามารถตรวจพบได้
– รองรับการวิเคราะห์เชิงปริมาณ: ช่วยในการประเมินความเสี่ยงและวางแผนการควบคุมได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น
อย่างไรก็ตาม RT-PCR ยังไม่สามารถแยกแยะได้ชัดเจนว่าเชื้อที่ตรวจพบนั้นมีชีวิตหรือไม่ จึงมีการพัฒนาเทคนิคเสริม เช่น PMA-PCR ที่ใช้สารเคมีคัดกรอง DNA จากเชื้อที่ตายแล้ว เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่สะท้อนถึงความเสี่ยงจริง
From Laboratory to the Field: Testing for Legionella
The traditional method for detecting Legionella involves culturing water samples on selective media, as specified in ISO 11731:2017. While this method is highly specific, it has limitations: it requires 7–10 days to obtain results and may fail to detect bacteria in a viable but non-culturable (VBNC) state.
Real-time polymerase chain reaction (RT-PCR) has emerged in recent years as a powerful alternative, offering high sensitivity, specificity, and rapid turnaround times. This technology is gaining traction in food processing facilities that require timely and reliable microbiological monitoring of their water systems.
RT-PCR: Fast, Accurate Detection of Legionella DNA
RT-PCR works by amplifying target DNA sequences of Legionella and detecting them via fluorescence signals in real-time. The method provides conclusive results within just 3–4 hours—a significant improvement over culture-based testing.
Key benefits of RT-PCR include:
– High Sensitivity: Detect as few as 10 CFU/mL of Legionella.
– Excellent Specificity: Utilizes species-specific primers and probes specifically designed for Legionella spp. or L. pneumophila.
– VBNC Detection: Identifies bacteria that cannot grow on culture media but may still pose a health risk.
– Quantitative Capability: Enables risk assessment and trend analysis over time.
However, RT-PCR cannot differentiate between live and dead bacteria. To address this limitation, advanced protocols such as PMA-PCR are used to suppress DNA amplification from non-viable cells, providing a more accurate representation of active contamination.