อาหารสำหรับวัยทารกและเด็กเล็ก
By: Assist. Prof. Oraporn Dumrongwongsiri, MD., Ph.D.
Division of Nutrition
Department of Pediatrics
Faculty of Medicine
Ramathibodi Hospital
Mahidol University
มนุษย์เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วทารกและเด็กเล็กจะยังไม่สามารถบริโภคอาหารที่มีลักษณะเหมือนอาหารผู้ใหญ่ได้ เนื่องจากพัฒนาการของร่างกาย และระบบอวัยวะต่างๆ ที่ยังไม่พัฒนาเต็มที่ ในวัยทารกและเด็กเล็กจึงมีการเปลี่ยนผ่านจากการบริโภคอาหารเหลวหรือน้ำนม เป็นอาหารกึ่งแข็งกึ่งเหลว และเป็นอาหารแบบผู้ใหญ่ในที่สุด ช่วงระยะเวลาดังกล่าว นับเป็นช่วงเวลาสำคัญเป็นอย่างมาก อาหารที่ทารกและเด็กเล็กได้รับจำเป็นต้องมีพลังงานและสารอาหารที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตทั้งทางร่างกายและสมองที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว รวมทั้งมีการส่งเสริมพัฒนาการด้านการรับประทานอาหารให้สอดคล้องกับวัย และเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของสุขลักษณะนิสัยการรับประทานอาหารที่ดีเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ในบทความนี้จะกล่าวถึงลักษณะและความสำคัญของอาหารในช่วงวัยต่างๆ ที่มีการเปลี่ยนผ่านตามพัฒนาการของทารกและเด็ก
วัยทารกแรกเกิดถึง 6 เดือน
“นมแม่” นับเป็นอาหารชนิดแรกของทารกตามธรรมชาติของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม โดยตัวอ่อนในระยะแรกเกิดจะได้รับนมแม่ก่อนเปลี่ยนผ่านไปสู่การบริโภคอาหารแบบโตเต็มวัย จึงนับเป็นแหล่งสารอาหารที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตและพัฒนาการของทารก เพราะนมแม่ประกอบไปด้วยสารอาหารที่ครบถ้วนและเหมาะสม นอกจากนั้น ยังมีสารประกอบทางชีวภาพอีกมากมายที่ส่งเสริมให้ทารกมีสุขภาพและพัฒนาการที่ดี ข้อมูลจากการศึกษาทางวิทยาศาสตร์พบว่า ทารกที่ได้ดื่มนมแม่จะมีภูมิคุ้มกันที่ดีกว่าและมีพัฒนาการที่ก้าวหน้ากว่าทารกที่ไม่ได้ดื่มนมแม่ นอกจากนั้นยังพบว่า ทารกที่ดื่มนมแม่จะมีการเจริญเติบโตที่เหมาะสมมากกว่า จากการศึกษาระยะยาวพบว่า การดื่มนมแม่ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน โรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวานเมื่อเด็กเติบโตเป็นผู้ใหญ่
ในวัยนี้ พัฒนาการของทารกยังสามารถรับได้เพียงอาหารเหลวเท่านั้น เพราะร่างกายของทารกยังไม่พร้อมจะรับอาหารอื่นๆ ทั้งในแง่ของพัฒนาการด้านการดูดกลืน การย่อย และดูดซึมอาหารของลำไส้ รวมทั้งการขับของเสียของไต จึงไม่แนะนำให้ทารกได้รับอาหารชนิดอื่นๆ นอกจากนม
Humans are mammals, which naturally feed their babies with breast milk. Due to their immature bodily development and underdeveloped organs, newborns and infants are unable to consume food intended for adults yet. Thus, they rely on liquid food first, such as milk, followed by semi-solid food, and finally, adult food. However, it is important that during the period of early development, young babies receive adequate energy and nutrients to support the rapid growth of their bodies and brain. That’s why their food must be healthy and appropriate for their age group. And believe it or not, this will affect their eating habits when they reach adulthood. Now let’s shed some light on the characteristics and importance of food during infancy and early childhood.
Newborns to 6 months old
Baby mammals consume breast milk before moving on to other types of food. Breast milk is suitable for babies because it contains all the necessary nutrients and biological compounds to promote good health and growth. Scientific studies have shown that babies who are breastfed have better immunity and development than babies who are not and that babies who are breastfed grow more appropriately. In addition, long-term studies also found that breast milk can reduce risk of obesity, hypertension, and diabetes when the baby reaches adulthood.
At this stage, babies can only take liquid food such as breast milk because their digestive and waste disposal systems are still underdeveloped.