การสื่อสารข้อมูลบนฉลาก: เครื่องมือเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์และสัตว์ปีก กรณีศึกษาจากประเทศเยอรมนี
By: Auengploy Chailangka, Ph.D.
Senior Professional Level-Scientist
Livestock Products Division
Department of Livestock Development, Thailand
auengploy@gmail.com
Rungtip Sukkum
Livestock Products Division
Department of Livestock Development, Thailand
Product3@dld.go.th
Chalachai Prajongjai
Livestock Products Division
Department of Livestock Development, Thailand
Product3@dld.go.th
บรรจุภัณฑ์ในปัจจุบันเปรียบเสมือนพนักงานขายหน้าร้านที่ทำหน้าที่สื่อสารคุณค่าของสินค้าไปยังผู้บริโภค โดยเฉพาะในตลาดต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น ยุโรป และตะวันออกกลาง ซึ่งผู้บริโภคให้ความสำคัญกับข้อมูลโภชนาการ ความปลอดภัย และความยั่งยืนของผลิตภัณฑ์ โดยในช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมาผู้เขียนได้มีโอกาสไปศึกษาดูงานและฝึกอบรมด้านผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ณ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี พบว่า ฉลากผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ให้ข้อมูลพื้นฐานเท่านั้น แต่ยังใช้เล่า “เรื่องราวของผลิตภัณฑ์” ผ่านดีไซน์ สี ข้อความ หรือแม้กระทั่งการเลือกตำแหน่งจัดวาง เราจึงได้เห็นพัฒนาการของบรรจุภัณฑ์เนื้อสัตว์ที่ผสมผสานระหว่างการปกป้องอาหาร ความสะดวกในการใช้งาน การสื่อสารที่โปร่งใส ประเด็นสิ่งแวดล้อม และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่สินค้าได้อย่างลงตัว
เมื่อสำรวจผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์และสัตว์ปีกในซูเปอร์มาร์เก็ตของประเทศเยอรมนี พบว่าบรรจุภัณฑ์ทุกชิ้นถูกออกแบบโดยคำนึงถึงด้านฟังก์ชันการใช้งานและการสื่อสาร อาทิ อกไก่แผ่นบางบรรจุแบบสุญญากาศ (ภาพที่ 1) ถูกจัดเรียงในถาดใสอย่างประณีต พร้อมฉลากสีเหลืองสดที่สะดุดตาซึ่งมีการบ่งบอกอย่างชัดเจนว่าเป็นเนื้อไก่ที่ผ่านการประกอบขึ้นจากชิ้นส่วนต่างๆ ไม่ใช่เนื้อชิ้นเดียว ซึ่งสะท้อนความโปร่งใสของผู้ผลิตในการแสดงข้อมูลที่แท้จริงแก่ผู้บริโภค นอกจากนี้ ด้านหลังของบรรจุภัณฑ์ยังมีการระบุรายละเอียดที่ครบถ้วน ทั้งส่วนประกอบ ปริมาณ วันหมดอายุ รหัสโรงงาน และสารก่อภูมิแพ้ ซึ่งจะช่วยเพิ่มความมั่นใจให้แก่ผู้บริโภคมากขึ้น
สำหรับผลิตภัณฑ์เนื้อหมูแปรรูป เช่น เบคอนหรือแฮมรมควันบางยี่ห้อในประเทศเยอรมนีเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ฟิล์มใสสุญญากาศที่แสดงให้เห็นถึงเนื้อสัมผัสและสีของผลิตภัณฑ์ได้อย่างชัดเจน ฉลากด้านหน้านี้ไม่ได้มีเพียงโลโก้หรือชื่อแบรนด์เท่านั้น แต่ยังมีข้อมูลโภชนาการที่ครบถ้วน รวมถึงมีสัญลักษณ์สวัสดิภาพสัตว์ (Tierhaltungsform) ซึ่งเป็นระบบการติดฉลากที่ใช้ในประเทศเยอรมนีมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 เพื่อให้ข้อมูลกับผู้บริโภคเกี่ยวกับรูปแบบการเลี้ยงสัตว์ โดยเฉพาะในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์และนม เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและช่วยให้ผู้บริโภคสามารถตัดสินใจเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับค่านิยมด้านสวัสดิภาพสัตว์ (animal welfare) ซึ่งระบบนี้แบ่งออกเป็น 4 ระดับ โดยใช้ตัวเลขและสีเป็นตัวสื่อสาร ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจได้ง่ายขึ้น ได้แก่
– Stufe 1: Stallhaltung (การเลี้ยงในโรงเรือนมาตรฐาน) ซึ่งเป็นการเลี้ยงแบบอุตสาหกรรมทั่วไป โดยสัตว์จะอยู่ในโรงเรือนปิด พื้นที่จำกัด และเป็นไปตามข้อกำหนดขั้นต่ำทางกฎหมายของสหภาพยุโรป
– Stufe 2: Stallhaltung Plus (การเลี้ยงในโรงเรือนที่มีการปรับปรุง) ซึ่งมีพื้นที่มากกว่ามาตรฐานขั้นต่ำ มีวัสดุให้สัตว์ใช้เล่นหรือขุดคุ้ย เช่น ฟาง และลดความหนาแน่นของการเลี้ยง
– Stufe 3: Außenklima (การเลี้ยงแบบกึ่งกลางแจ้ง) ซึ่งสัตว์สามารถเข้าถึงอากาศบริสุทธิ์ภายนอกโรงเรือนได้ มีพื้นที่การเคลื่อนไหวที่กว้างขึ้น และมีการดูแลด้วยการให้สัตว์ได้แสดงพฤติกรรมตามธรรมชาติ
– Stufe 4: Premium (การเลี้ยงแบบพรีเมียม/ออร์แกนิก) ซึ่งเป็นมาตรฐานสูงสุด โดยสัตว์สามารถเข้าถึงคอกกลางแจ้งหรือทุ่งหญ้าได้อย่างอิสระ สอดคล้องกับการเลี้ยงแบบออร์แกนิกที่มีมาตรฐาน EU Organic
นอกจากนั้น ยังมี QR Code ให้ผู้บริโภคได้สแกนเพื่อตรวจสอบข้อมูลย้อนกลับถึงฟาร์มผู้ผลิตได้ทันที
Labels as powerful “Salespersons”: A case study of packaging from Germany
Today’s packaging can be compared to an in-store salesperson, communicating product value directly to consumers. This is especially true in international markets such as Japan, Europe, and the Middle East, where consumers place strong emphasis on nutritional information, safety, and sustainability. In July 2025, the author had the opportunity to participate in a study visit and training program on meat products in the Federal Republic of Germany. It was observed that meat product labels serve not only as providers of basic information but also as “storytellers” of the product itself — through design, colors, wording, and even the placement of information. We witnessed the evolution of meat packaging that integrates food protection, user convenience, transparent communication, environmental considerations, and value creation in a balanced way.
When examining meat and poultry products in German supermarkets, it was found that every piece of packaging is designed with careful attention to both functionality and communication. For example, thinly sliced chicken breast packaged under vacuum (Figure 1) is neatly arranged in a transparent tray and accompanied by a striking bright yellow label that clearly indicates the product is made from reconstructed chicken parts rather than a single cut of meat. This reflects the producer’s commitment to transparency and providing truthful information to consumers. In addition, the back of the packaging contains complete details — including ingredients, quantity, expiry date, plant code, and allergens — which enhance consumer confidence in the product.
For processed pork products, such as bacon or smoked ham, some German brands use vacuum-sealed, transparent film packaging that clearly displays the product’s texture and color. The front label not only features the logo or brand name but also provides complete nutritional information, along with the animal welfare label (Tierhaltungsform). This labeling system has been in use in Germany since 2019 to inform consumers about animal husbandry practices, particularly for meat and dairy products. It aims to enhance transparency and help consumers make purchasing decisions aligned with their values on animal welfare. The system is divided into four levels, communicated through numbers and colors for easy consumer understanding:
– Stufe 1: Stallhaltung (Indoor housing standard) – Industrial-scale farming where animals are kept indoors with limited space, meeting only the minimum EU legal requirements.
– Stufe 2: Stallhaltung Plus (Improved indoor housing) – Provides more space than the minimum standard, enrichment materials such as straw for play or rooting, and reduced stocking density.
– Stufe 3: Außenklima (Outdoor climate housing) – Animals have access to fresh air outside the barn, more room for movement, and the opportunity to express natural behaviors.
– Stufe 4: Premium (Premium/Organic housing) – The highest standard, where animals have free access to outdoor pens or pastures. This level aligns with EU Organic farming standards.
Additionally, a QR code is included on the packaging, enabling consumers to scan it and instantly trace the product back to its farm of origin.