เทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์รีทอร์ทเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์
By: ชัชวิน วังวรัญญู
Chatchawin Wangvarunyoo
Assistant Managing Director
Better Pack Co., Ltd.
chatchawin@betterpack.co.th
‘บรรจุภัณฑ์รีทอร์ท’ คืออะไร
บรรจุภัณฑ์รีทอร์ทมีความเกี่ยวข้องกับการปิดผนึกอาหารในภาชนะบรรจุที่มีความยืดหยุ่นหรือกึ่งแข็ง แล้วจึงนำไปฆ่าเชื้อในเชิงพาณิชย์โดยใช้อุณหภูมิสูง (โดยทั่วไปอยู่ระหว่าง 110-130°C) ภายใต้ความดัน กระบวนการนี้จะช่วยกำจัดเชื้อจุลินทรีย์และเอนไซม์ที่ทำให้เกิดการเน่าเสีย ส่งผลให้สามารถเก็บรักษาอาหารได้ที่อุณหภูมิห้องเป็นระยะเวลานาน ตั้งแต่หลายเดือนไปจนถึงหลายปี
ประโยชน์ของ ‘บรรจุภัณฑ์รีทอร์ท’ ต่อการยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์
1. การยับยั้งจุลินทรีย์: ความร้อนสูงและแรงดันที่ใช้ในกระบวนการรีทอร์ทสามารถทำลายแบคทีเรีย ยีสต์ และเชื้อราได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยป้องกันการเน่าเสียและรับรองความปลอดภัยของอาหาร
2. การหยุดการทำงานของเอนไซม์: กระบวนการความร้อนยังช่วยหยุดการทำงานของเอนไซม์ที่ทำให้เกิดการเสื่อมสภาพของอาหาร เช่น เอนไซม์ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนสี การเปลี่ยนแปลงของเนื้อสัมผัส และกลิ่นรสที่ผิดปกติ
3. คุณสมบัติในการป้องกัน: ถุงและถาดสำหรับกระบวนการรีทอร์ทได้รับการออกแบบด้วยวัสดุหลายชั้นที่ช่วยป้องกันออกซิเจน ความชื้น และแสงได้อย่างดีเยี่ยม จึงช่วยรักษาคุณภาพและความสดของอาหารไว้ได้
4. รองรับความหลากหลายของผลิตภัณฑ์: บรรจุภัณฑ์รีทอร์ทรองรับการบรรจุผลิตภัณฑ์อาหารได้หลากหลายประเภท ตั้งแต่อาหารสำเร็จรูปและซุป ไปจนถึงผลไม้ ผัก และแม้แต่อาหารสัตว์เลี้ยง
ข้อควรพิจารณาในการเลือกเครื่องรีทอร์ทเพื่ออายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม
การเลือกเครื่องรีทอร์ทและการปรับสภาพการทำงานให้เหมาะสมถือเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ให้มีประสิทธิภาพ อาทิ
– การควบคุมอุณหภูมิและความดันที่แม่นยำ: จะช่วยให้การฆ่าเชื้อเป็นไปอย่างสม่ำเสมอ และป้องกันปัญหาที่อาจส่งผลกระทบต่ออายุการเก็บรักษาและคุณภาพของผลิตภัณฑ์
– การกระจายความร้อนสม่ำเสมอ: การกระจายความร้อนอย่างมีประสิทธิภาพภายในห้องรีทอร์ทเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้แน่ใจว่าบรรจุภัณฑ์ทุกชิ้นสามารถเข้าถึงอุณหภูมิที่กำหนดภายในระยะเวลาที่ระบุไว้ ซึ่งจะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดจุดเย็น (cold spots) และรับประกันการฆ่าเชื้อที่สมบูรณ์และทั่วถึงในทุกส่วนของผลิตภัณฑ์
– การระบายความร้อนที่มีประสิทธิภาพ: การระบายความร้อนอย่างรวดเร็วและอยู่ภายใต้การควบคุมหลังจากกระบวนการฆ่าเชื้อมีบทบาทสำคัญในการลดความเสียหายจากความร้อนต่ออาหาร รวมถึงช่วยรักษาคุณค่าทางโภชนาการและคุณลักษณะทางประสาทสัมผัส
– การตรวจสอบกระบวนการและการบันทึกข้อมูล: เครื่องรีทอร์ทรุ่นใหม่ถูกออกแบบให้มีคุณสมบัติที่ทันสมัย เช่น การตรวจสอบกระบวนการอัตโนมัติและการบันทึกข้อมูล ทำให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับ และปรับปรุงกระบวนการฆ่าเชื้ออย่างต่อเนื่อง
นอกเหนือจากเครื่องจักร: ปัจจัยอื่นๆ ที่ส่งผลต่ออายุการเก็บรักษาของผลิตภัณฑ์
แม้ว่าเครื่องรีทอร์ทจะมีบทบาทสำคัญ แต่ปัจจัยอื่นๆ ก็มีผลต่ออายุการเก็บรักษาของอาหารบรรจุภัณฑ์รีทอร์ทเช่นกัน อาทิ
– สูตรของผลิตภัณฑ์: คุณสมบัติโดยธรรมชาติของอาหาร เช่น ค่า pH ค่า aw (water activity) และปริมาณจุลินทรีย์เริ่มต้น ล้วนมีบทบาทสำคัญต่อความไวในการเน่าเสียของผลิตภัณฑ์
– วัสดุบรรจุภัณฑ์: การเลือกวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติในการป้องกันที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์และช่วยยืดอายุการเก็บรักษา
– สภาวะการเก็บรักษา: แม้ผลิตภัณฑ์จะผ่านกระบวนการแปรรูปแบบรีทอร์ทแล้ว แต่การเก็บรักษาในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม เช่น ในที่เย็น แห้ง และหลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง ยังคงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพและคงไว้ซึ่งคุณภาพของผลิตภัณฑ์
What is ‘Retort Packaging’?
Retort packaging involves sealing food in a flexible or semi-rigid container and then commercially sterilization using high temperatures (typically between 110-130°C) under pressure. This process eliminates microorganisms and enzymes that cause spoilage, allowing for extended shelf-life at room temperature, often for months or even years.
‘Retort Packaging’ and Shelf-Life Extension: Key Benefits
1. Microbial Inactivation: The high heat and pressure used in retort processing effectively destroy bacteria, yeasts, and molds, preventing spoilage and ensuring food safety.
2. Enzyme Deactivation: Heat treatment also inactivates enzymes responsible for food deterioration, such as those causing discoloration, texture changes, and off-flavors.
3. Barrier Properties: Retort pouches and trays are designed with multiple layers of materials that provide excellent barriers against oxygen, moisture, and light, further preserving the quality and freshness of the food.
4. Versatility: Retort packaging accommodates a wide range of food products, from ready meals and soups to fruits, vegetables, and even pet foods.
Retort Machine Considerations for Optimal Shelf-Life
Choosing the right retort machine and optimizing its operation is essential for maximizing shelf-life:
– Accurate Temperature and Pressure Control: Precise control over temperature and pressure ensures consistent sterilization, which can compromise shelf-life and product quality.
– Uniform Heat Distribution: Effective heat distribution within the retort chamber guarantees that all packages reach the required temperature for the specified time, preventing cold spots and ensuring complete sterilization.
– Efficient Cooling: Rapid and controlled cooling after the sterilization cycle minimizes heat damage to the food and helps preserve its nutritional value and sensory attributes.
– Process Monitoring and Data Logging: Sophisticated retort machines offer features like automated process monitoring and data logging, allowing for precise control, full traceability, and continuous improvement of the sterilization process.
Beyond the Machine: Factors Influencing Shelf-Life
While the retort machine plays a vital role, other factors also influence the shelf-life of retort packaged foods:
– Product Formulation: The inherent properties of the food, such as pH, water activity, and initial microbial load, can affect its susceptibility to spoilage.
– Packaging Material: Selecting the appropriate packaging material with the right barrier properties is crucial for maintaining product quality and extending shelf-life.
– Storage Conditions: Even after retort processing, proper storage conditions (cool, dry, and away from direct sunlight) are essential to prevent degradation and maintain optimal quality.