โปรตีนจากข้าว: พลังของแหล่งโปรตีนทางเลือกเพื่อสุขภาพ
By:
Wiranpat Olanwanit
Technical Service
IPS International Co., Ltd.
wiranpat.oln@hisoft.co.th
ในยุคที่ผู้บริโภคทั่วโลกหันมาใส่ใจกับสุขภาพและความยั่งยืนมากขึ้น อาหารจากพืชจึงกลายเป็นทางเลือกที่เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะความต้องการโปรตีนที่มีความยั่งยืนและไม่ก่อให้เกิดอาการแพ้ ส่งผลให้ “โปรตีนทางเลือก” กลายเป็นกลุ่มวัตถุดิบที่ได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก หนึ่งในนั้น คือ “โปรตีนจากข้าว” เนื่องจากปราศจากกลูเตนและสารก่อภูมิแพ้ อีกทั้งยังบริโภคได้อย่างปลอดภัยในทุกช่วงวัย ปัจจุบันโปรตีนจากข้าวถูกนำมาประยุกต์ใช้ในผลิตภัณฑ์อาหารหลากหลายประเภท เช่น โปรตีนผง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เครื่องดื่มจากพืช รวมถึงผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ทางเลือก เป็นต้น
โปรตีนจากข้าวถูกสกัดมาจากรำข้าวและจมูกข้าว โดยอาศัยกระบวนการทางเคมีหรือเอนไซม์เพื่อคงคุณค่าทางโภชนาการและเพิ่มความสามารถในการย่อย โดยโปรตีนจากข้าวมีกรดอะมิโนจำเป็นครบทั้ง 9 ชนิด ซึ่งถือว่าเป็นโปรตีนที่สมบูรณ์ แม้ว่าโปรตีนจากข้าวจะมีปริมาณไลซีนที่ต่ำกว่าถั่วเหลืองหรือโปรตีนจากสัตว์ แต่ก็มีความสามารถในการย่อยได้สูงถึงร้อยละ 99.6 ส่งผลร่างกายสามารถดูดซึมและนำไปใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
คำกล่าวอ้างบนฉลากผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมจากโปรตีนข้าว
แม้ว่าโปรตีนจากข้าวจะมีไลซีนค่อนข้างต่ำ แต่ก็มีความโดดเด่นตรงที่อุดมไปด้วยกรดอะมิโนเมไทโอนีนและซิสเทอีน จึงเหมาะอย่างยิ่งกับการนำไปใช้ร่วมกับโปรตีนจากพืชชนิดอื่น เพื่อให้ได้กรดอะมิโนที่มีความสมดุลยิ่งขึ้น ด้วยคุณสมบัติเหล่านี้ทำให้โปรตีนจากข้าวเหมาะสำหรับนำไปใช้ในผลิตภัณฑ์อาหารที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคในกลุ่มที่มีความต้องการโภชนาการเฉพาะ เช่น ทารก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีอาการแพ้อาหาร รวมถึงผู้ที่รับประทานมังสวิรัติและวีแกน โดยคำกล่าวอ้างทางโภชนาการที่สามารถนำมาใช้กับผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมจากโปรตีนข้าว ได้แก่
– “แหล่งของโปรตีน”: เมื่อผลิตภัณฑ์มีพลังงานจากโปรตีนมากกว่าร้อยละ 10
– “ปลอดกลูเตน”: เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคเซลิแอก
– “ไม่ก่อให้เกิดอาการแพ้”: ไม่มีสารก่อภูมิแพ้จากนมวัวหรือถั่วเหลือง
– “ย่อยง่าย”: เหมาะสำหรับทารก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีระบบทางเดินอาหารไวต่อการกระตุ้น
นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยที่ศึกษาคุณสมบัติทางชีวภาพของโปรตีนจากข้าวที่ผ่านกระบวนการย่อย ซึ่งพบว่า โปรตีนจากข้าวมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและเสริมภูมิคุ้มกันได้
In an era where consumers worldwide increasingly value health and sustainability, plant-based food has become a fast-growing option. The rising demand for sustainable and hypoallergenic protein sources has brought attention to “alternative proteins.” Among these, rice protein is gaining momentum due to its gluten-free, allergen-free properties and its suitability for people of all ages. Today, rice protein is utilized in a variety of food products, such as protein powders, dietary supplements, plant-based beverages, and plant-based meat alternatives.
Rice protein is extracted from rice bran and germ through chemical or enzymatic processes that help preserve its nutritional value and enhance digestibility. It contains all nine essential amino acids, making it a complete protein. Although it has a lower lysine content compared to soy or animal protein, it offers high digestibility—up to 99.6%—which allows for efficient absorption and utilization by the body.
Nutrient Claims on Rice Protein Products
While rice protein is low in lysine, it is rich in methionine and cysteine, making it ideal for blending with other plant proteins to create a more balanced amino acid profile. These characteristics render rice protein particularly suitable for specialized nutrition products, such as those designed for infants, the elderly, or individuals with food allergies, as well as for vegetarians and vegans. The nutritional claims that can be applied to rice protein include:
– “Source of Protein”: When more than 10% of the product’s energy comes from protein.
– “Gluten-Free”: Ideal for individuals with celiac disease.
– “Hypoallergenic”: Free from common allergens such as dairy and soy.
– “Easily Digestible”: Suitable for infants, the elderly, and sensitive individuals.
In addition, research has explored the bioactive properties of hydrolyzed rice protein, revealing its antioxidant and immune-boosting potential.