Page 67 - FoodFocusThailand No.242 June 2026

STRONG QC & QA

สู่่�การร่�วไหล การเกิดปฏิิกิริยาเคมีีที่ี�ไมี�พึึงประสู่งค์ หรือ ไมี�มีีประสู่ิที่ธิิภาพึ อาจุสู่�งผู้ลติ�อการติ่ดสู่ินใจุด้านความีปลอดภ่ยอาหารและความีเชีื�อมี่�นข้อง
การเกิดอุบั่ติิเหติุภายในห้องปฏิิบั่ติิการได้ (OSHA, 2024) ผู้่้บัริโภคได้
2. Biological Hazards เป็นความีเสู่ี�ยงที่างชีีวภาพึ อีกหนึ�งกรณ์ีศึึกษาจุากติ�างประเที่ศึในปี พึ.ศึ. 2568 สู่ำาน่กงานคณ์ะกรรมีการอาหาร
ที่ี�เกี�ยวข้้องก่บัการปนเป้�อนข้องจุุลินที่รีย์ก�อโรค และยาสู่หร่ฐอเมีริกา (U.S. Food and Drug Administration; FDA) ได้แจุ้งให้หลายบัริษ่ที่
ซึ่ึ�งสู่ามีารถเกิดข้ึ�นได้ระหว�างการติรวจุวิเคราะห์ที่าง ดำาเนินการศึึกษาซึ่ำ�า (Redo Studies) หล่งจุากพึบัปัญหาด้านความีถ่กติ้องข้องข้้อมี่ลและ
จุุลชีีววิที่ยาในอาหาร หรือจุากการปนเป้�อนข้้ามีระหว�าง ความีไมี�น�าเชีื�อถือข้องข้้อมี่ลจุากห้องปฏิิบั่ติิการร่บัติรวจุวิเคราะห์แห�งหนึ�งในประเที่ศึอินเดีย
ติ่วอย�าง อุปกรณ์์ หรือผู้่้ปฏิิบั่ติิงาน (WHO, 2020) (Reuters, 2025) ซึ่ึ�งสู่�งผู้ลให้เกิดติ้นทีุ่นจุากการที่ดสู่อบัซึ่ำ�า ความีล�าชี้าในการดำาเนินงาน และ

3. Operational Risks เป็นความีเสู่ี�ยงที่ี�เกิด ผู้ลกระที่บัติ�อความีน�าเชีื�อถือข้ององค์กร
จุากกระบัวนการที่ำางาน เชี�น การสู่ล่บัติ่วอย�าง การใชี้ กรณ์ีเหล�านี�สู่ะที่้อนให้เห็นว�า ความีเสู่ี�ยงในห้องปฏิิบั่ติิการไมี�ใชี�เพึียงประเด็น
เครื�องมีืออย�างไมี�ถ่กติ้อง การไมี�ปฏิิบั่ติิติามีข้่�นติอน ด้านความีปลอดภ่ย แติ�เป็น “ความีเสู่ี�ยงที่างธิุรกิจุ” ที่ี�สู่�งผู้ลติ�อที่่�งติ้นทีุ่น เวลา ประสู่ิที่ธิิภาพึ
มีาติรฐาน และความีผู้ิดพึลาดจุากผู้่้ปฏิิบั่ติิงาน ซึ่ึ�งอาจุ และความีเชีื�อมี่�นในระยะยาว
กระที่บัติ�อความีถ่กติ้อง แมี�นยำา และความีสู่มีำ�าเสู่มีอข้อง
ผู้ลการวิเคราะห์ (ISO, 2017) การบัริห้ารจัดการความื่ปลอดภััยในห้้องปฏิิบััติิการ
4. Data-related Risks ความีเสู่ี�ยงด้านข้้อมี่ล เพึื�อลดผู้ลกระที่บัจุากความีเสู่ี�ยงด่งกล�าว องค์กรจุึงจุำาเป็นติ้องมีีระบบการบริหารจััดการ
เกี�ยวข้้องก่บัการบั่นที่ึก การจุ่ดเก็บั และการรายงาน ความปลอดภััยในห้องปฏิิบัติิการ ที่ี�ครอบัคลุมีที่่�งด้านบัุคลากร กระบัวนการ เครื�องมีือ
ผู้ลวิเคราะห์ เชี�น การคำานวณ์ผู้ิดพึลาด การแก้ไข้ข้้อมี่ล อุปกรณ์์ และการจุ่ดการข้้อมี่ล โดยมีีองค์ประกอบัสู่ำาค่ญ ด่งนี�
โดยไมี�มีีการติรวจุสู่อบั หรือปัญหาด้านการติรวจุสู่อบั 1. Hazard Identification เป็นการระบัุอ่นติรายที่ี�อาจุเกิดข้ึ�นจุากการใชี้งานสู่ารเคมีี
ย้อนกล่บั (Traceability) ซึ่ึ�งสู่�งผู้ลติ�อความีถ่กติ้องข้องข้้อมี่ล การติรวจุวิเคราะห์ที่างจุุลชีีววิที่ยา หรือการใชี้งานเครื�องมีือวิเคราะห์ เพึื�อชี�วยลดโอกาสู่
(Data Integrity) และความีน�าเชีื�อถือข้องผู้ลวิเคราะห์ การเกิดอุบั่ติิเหติุและความีผู้ิดพึลาดในระหว�างการปฏิิบั่ติิงาน (WHO, 2020)
ในภาพึรวมี (ISO, 2017) รวมีถึงความีเสู่ี�ยงจุาก 2. Risk Assessment เป็นการประเมีินโอกาสู่เกิดและระด่บัผู้ลกระที่บัข้องความีเสู่ี�ยง
การละเมีิดข้้อมี่ลที่างไซึ่เบัอร์ (Data Breach) เชี�น เพึื�อจุ่ดลำาด่บัความีสู่ำาค่ญและกำาหนดมีาติรการควบัคุมีที่ี�เหมีาะสู่มี (ISO, 2017)
การใชี้รห่สู่ผู้�านซึ่ำ�าในหลายบั่ญชีี ซึ่ึ�งอาจุที่ำาให้ข้้อมี่ล 3. Control Measures คือ การกำาหนดมีาติรการเพึื�อป้องก่นและลดความีเสู่ี�ยงใน
ถ่กเข้้าถึงได้โดยไมี�ได้ร่บัอนุญาติและก�อให้เกิดความีเสู่ียหาย การปฏิิบั่ติิงาน เชี�น การจุ่ดที่ำาข้่�นติอนการปฏิิบั่ติิงานมีาติรฐาน (SOP) การใชี้อุปกรณ์์ป้องก่น
ติ�อระบับัข้้อมี่ล (Sangfor Technologies, n.d.) สู่�วนบัุคคล (PPE) การจุ่ดระบับัระบัายอากาศึที่ี�เหมีาะสู่มี การจุ่ดเก็บัสู่ารเคมีีอย�างถ่กติ้อง
แมี้ความีผู้ิดพึลาดบัางกรณ์ีอาจุด่เป็นเพึียงเหติุการณ์์ รวมีถึงการควบัคุมีสู่ภาพึแวดล้อมีภายในห้องปฏิิบั่ติิการให้มีีความีปลอดภ่ยและเหมีาะสู่มี
เล็กน้อยในกระบัวนการที่ำางาน แติ�หากไมี�ได้ร่บั ติ�อการปฏิิบั่ติิงาน (OSHA, 2024)

การควบัคุมีอย�างเหมีาะสู่มี อาจุสู่�งผู้ลกระที่บัติ�อที่่�ง 4. Personnel Training and Competency เป็นการพึ่ฒนาความีร่้และที่่กษะข้องบัุคลากร
คุณ์ภาพึผู้ลิติภ่ณ์ฑ์์ ประสู่ิที่ธิิภาพึในการดำาเนินงาน อย�างติ�อเนื�อง เพึื�อลดความีผู้ิดพึลาดจุากผู้่้ปฏิิบั่ติิงาน และเพึิ�มีความีถ่กติ้องข้องผู้ลวิเคราะห์
และความีเชีื�อมี่�นข้องผู้่้บัริโภคในระยะยาว (ISO, 2017)

เมื่่�อความื่เสี่่�ยงในห้้องปฏิิบััติิการสี่่งผล
ติ่อธุุรกิจอาห้าร
ความีเสู่ี�ยงในห้องปฏิิบั่ติิการไมี�ได้สู่�งผู้ลเฉพึาะติ�อ
ผู้่้ปฏิิบั่ติิงานหรือผู้ลวิเคราะห์เที่�าน่�น แติ�ย่งเชีื�อมีโยง
โดยติรงก่บัติ้นทีุ่น ประสู่ิที่ธิิภาพึ และความีน�าเชีื�อถือข้อง
องค์กร จุากกรณ์ีศึึกษาการติรวจุพึบัสู่ารฟอร์มีาลินใน
อาหารที่ะเลในประเที่ศึไที่ย สู่ะที่้อนให้เห็นถึงความีสู่ำาค่ญ
ข้องระบับัติรวจุวิเคราะห์และการควบัคุมีคุณ์ภาพึใน

ห้องปฏิิบั่ติิการ โดยมีีรายงานติรวจุพึบัสู่ารฟอร์มีาลินใน
ติ่วอย�างอาหารที่ะเลบัางชีนิดที่ี�จุำาหน�ายในประเที่ศึไที่ย
ซึ่ึ�งนำาไปสู่่�การเฝ้้าระว่งและการติรวจุสู่อบัเพึิ�มีเติิมี
จุากหน�วยงานด้านสู่าธิารณ์สูุ่ข้ (Thanmaneesin, 2019)
กรณ์ีด่งกล�าวแสู่ดงให้เห็นว�า หากกระบัวนการติรวจุ ภัาพที่่� 1 การบัริหารจุ่ดการความีปลอดภ่ยในห้องปฏิิบั่ติิการอย�างเป็นระบับั
Figure 1 Lab Safety Management System
วิเคราะห์ข้าดความีถ่กติ้องหรือระบับัควบัคุมีความีเสู่ี�ยง
JUN 2026 FOOD FOCUS THAILAND 67

22/5/2569 BE 17:17
66-69_Strong QC&QA_FIN.indd 67 22/5/2569 BE 17:17
66-69_Strong QC&QA_FIN.indd 67