Page 32 - FoodFocusThailand No.243 July 2026

STRONG
STRONG QC & QA QC & QA

ปฏิิวัติการควบคุมัเชื้้�อก่อโรค

ด้วยีเทคโนโลยีีตรวจวิเคราะห์รวดเร็วและระบบคาดการณ์์ความัเสี�ยีง

ในอุุตสาหกรรมการผลิิตอุาหารยุุคปััจจุบััน ความปัลิอุดภััยุทางอุาหารแลิะความรวดเร็วในการกระจายุสินค้าถืือุเปั็นหัวใจสำาคัญ
ขอุงการแข่งขัน อุยุ่างไรก็ตาม การตรวจหาเชื้้�อุก่อุโรคในผลิิตภััณฑ์์ขั�นสุดท้ายุด้วยุวิธีีเพาะเลิ้�ยุงจุลิินทรียุ์แบับัดั�งเดิม (Conventional
Culture Methods) เชื้่น Salmonella spp., Listeria monocytogenes แลิะ Escherichia coli O157:H7 ต้อุงใชื้้เวลิารอุผลินานถืึง
3–7 วัน ซึ่่�งไม่สอุดคลิ้อุงกับัแนวทางการดำาเนินงานขอุงโรงงานผลิิตอุาหารท้�กำาลิังมุ่งส่่ระบับัเฝ้้าระวังเชื้ิงรุก โดยุเน้นการติดตาม
จุลิินทรียุ์ในสภัาพแวดลิ้อุมการผลิิต การผลิิตให้ทันเวลิา แลิะการปัลิ่อุยุสินค้าอุอุกส่่ตลิาดอุยุ่างรวดเร็ว

เทคโนโลยีีการตรวจวัดเชื้้�อก่อโรคแบบรวดเร็ว รศ.ดัร. จิิตศิริ ทองสอน ราชีตนะพัันธุ์ุ�

สมััยีใหมั่
เทคโนโลยีีการตรวจวัดเชื้้�อก่อโรคแบบรวดเร็วสมััยีใหมั่มั่่งเน้น Asst. Prof. Chitsiri Thongson Rachtanapun, Ph.D.
Department of Food Science and Technology
การลดระยีะเวลาและขั้ั�นตอนการเตรียีมัตัวอยี่าง ควบค่่กับ Faculty of Agro-Industry
Kasetsart University
การเพิ่่�มัประส่ทธิ่ภาพิ่ด้านความัแมั่นยีำา ความัไว (Sensitivity) chitsiri.t@ku.th
และความัจำาเพิ่าะ (Specificity) เพิ่้�อให้สามัารถตรวจพิ่บและ
จำาแนกเชื้้�อก่อโรคได้อยี่างรวดเร็วและน่าเชื้้�อถ้อ โดยีแบ่งได้เป็น
3 กล่่มัเทคโนโลยีีหลัก ดังนี� หร้อ EMA (Ethidium monoazide) เพิ่้�อชื้่วยีแยีกเชื้้�อที�ยีังมัีชื้ีว่ตออกจากซาก DNA
1. เทคโนโลยีีชีีววิทยีาระดัับโมเลกุุล และเพิ่่�มัความัแมั่นยีำาในการประเมั่นความัเสี�ยีง (Rajapaksha et al., 2019)
• Real-Time PCR (Polymerase Chain Reaction): • LAMP (Loop-Mediated Isothermal Amplification): เทคโนโลยีีเพิ่่�มั
เทคโนโลยีีมัาตรฐานส่งที�ใชื้้ตรวจจับ DNA หร้อสารพิ่ันธิ่กรรมั ปร่มัาณ DNA ภายีใต้อ่ณหภ่มั่คงที�ค่าหน่�ง โดยีไมั่ต้องใชื้้เคร้�อง Thermal Cycler
ขั้องเชื้้�อเป้าหมัายี โดยีอาศััยีการเพิ่่�มัปร่มัาณสารพิ่ันธิ่กรรมัและ ที�มัีราคาส่ง อีกทั�งยีังเป็นว่ธิีที�มัีความัทนทานต่อสารยีับยีั�งที�มัักพิ่บในอาหาร (Food
ตรวจวัดผลผ่านสัญญาณเร้องแสงฟล่ออเรสเซนต์ ปัจจ่บันมัี Matrix Inhibitor) ซ่�งเป็นทางเล้อกที�ค่้มัค่าสำาหรับการใชื้้ในห้องปฏิ่บัต่การ
การพิ่ัฒนาชื้่ดทดสอบแบบ Multiplex PCR ที�สามัารถตรวจ ด้านโมัเลก่ลขั้นาดเล็ก
หาเชื้้�อหลายีชื้น่ดได้พิ่ร้อมักันในหลอดเดียีว และให้ผลภายีใน • CRISPR-based Detection: เทคโนโลยีีตรวจว่เคราะห์ที�อาศััยีระบบ
12–24 ชื้ั�วโมัง รวมัขั้ั�นตอนการเพิ่่�มัจำานวนเชื้้�อ (Enrichment) CRISPR/Cas เชื้่น Cas12/Cas13 ในการตรวจจับลำาดับสารพิ่ันธิ่กรรมัเป้าหมัายี
อยี่างไรก็ตามั ขั้้อจำากัดขั้อง PCR ค้อสามัารถตรวจพิ่บ DNA โดยีมัักประยี่กต์ใชื้้ร่วมักับเทคโนโลยีี LAMP เพิ่้�อเพิ่่�มัความัไว (Sensitivity) ใน
จากเชื้้�อที�ตายีแล้ว ซ่�งอาจทำาให้เก่ดผลบวกลวง (False Positive) การตรวจว่เคราะห์ตัวอยี่างอาหารที�มัีองค์ประกอบซับซ้อน (Azhar et al., 2026)
ดังนั�น จ่งมัีการพิ่ัฒนาเทคน่ค Reverse Transcription PCR เหมัาะสำาหรับการตรวจหาเชื้้�อก่อโรคสำาคัญ เชื้่น Salmonella, Listeria, Vibrio

(RT-PCR) ร่วมักับสารยี้อมั เชื้่น PMA (Propidium monoazide) และ E. coli ทั�งในผล่ตภัณฑ์์อาหารและสภาพิ่แวดล้อมัภายีในโรงงานผล่ตอาหาร

32 FOOD FOCUS THAILAND JUL 2026

23/6/2569 BE 11:42
32-35_Strong QC&QA_������� KU.indd 32 23/6/2569 BE 11:42
32-35_Strong QC&QA_������� KU.indd 32