Page 46 - FoodFocusThailand No.240 April 2026

STRONG QC & QA

สำำ�หรัับผลิิตภััณฑ์์จากสััตว์์ สำัตว์์ที่่�บรัิโภคพืืชที่่�มี่ PAs ว์ิธุ์่ก�รัว์ิเครั�ะห์จำ�เป็นต้องให้ผล่ก�รัว์ิเครั�ะห์ที่่�มี่คว์ามไว์

อ�จสำะสำมีสำ�รัดัังกล่่�ว์ในเนื�อ นมี หรัือไข่่ อย่่�งไรัก็ต�มี รัะดัับ (sensitivity) คว์ามจำาเพาะ (selectivity) คว์ามแม่นยำำา (accuracy) แลิะ
ก�รัปนเป้�อนในผล่ิตภัณฑ์์จ�กสำัตว์์มีักตำ��กว์่�ก�รับรัิโภคพืืช คว์ามเที่่�ยำงตรง (precision) สัูง พืรั้อมีที่ั�งผ่�นก�รัตรัว์จสำอบคว์�มีใช้ไดั้
โดัย่ตรัง เนื�องจ�กสำ�รัอ�จถููกเมีแที่บอล่ิซึึมีหรัือเจือจ�งใน ข่องว์ิธุ์่ (method validation) แล่ะมี่ต้นที่่นที่่�เหมี�ะสำมี โดัย่ปรัะสำิที่ธุ์ิภ�พื
กรัะบว์นก�รัเผ�ผล่�ญข่องสำัตว์์ ข่องก�รัว์ิเครั�ะห์ข่ึ�นอยู่่กับหล่�ย่ปัจจัย่ เช่น ว์ิธุ์่ก�รัเตรั่ย่มีตัว์อย่่�ง
ชนิดัข่องตัว์ที่ำ�ล่ะล่�ย่ เที่คนิคก�รัแย่กสำ�รั แล่ะเครัื�องมีือที่่�ใช้ใน
การประเมิินความิเสี่่�ยงและกรอบกฎหมิายของ PAs ก�รัตรัว์จว์ัดั ในข่ั�นตอนก�รัเตรั่ย่มีตัว์อย่่�งเพืื�อว์ิเครั�ะห์ เที่คนิคที่่�นิย่มี
คว์�มีกังว์ล่เก่�ย่ว์กับคว์�มีเป็นพืิษข่อง PAs ไดั้รัับก�รักล่่�ว์ถูึง ใช้ในก�รัเตรั่ย่มีตัว์อย่่�ง ไดั้แก่ solid-phase extraction (SPE) ซึึ�งเป็น
ในรัะดัับน�น�ช�ติตั�งแต่ปี พื.ศ. 2531 เมีื�อองค์ก�รัอน�มีัย่โล่ก ว์ิธุ์่ที่่�ใช้กันอย่่�งแพืรั่หล่�ย่ โดัย่มี่ก�รัใช้ strong cation exchange
(WHO) เสำนอคำ�แนะนำ�เพืื�อล่ดัก�รัไดั้รัับสำ�รัพืิษกล่่่มีน่� (SCX), polymeric cation exchange (PCX) หรัือ mixed-mode cation
จ�กอ�ห�รัแล่ะผล่ิตภัณฑ์์สำมี่นไพืรั ต่อมี�หน่ว์ย่ง�นดั้�น exchange (MCX) บรัรัจ่ใน SPE cartridge เพืื�อแย่กสำ�รัเป้�หมี�ย่
ก�รัปรัะเมีินคว์�มีเสำ่�ย่งในหล่�ย่ปรัะเที่ศไดั้พืัฒน�แนว์ที่�ง ออกจ�กสำ�รัรับกว์นในตัว์อย่่�ง รัว์มีที่ั�งย่ังมี่ก�รัใช้เที่คนิค QuEChERS
แล่ะค่�ปรัิมี�ณก�รัไดั้รัับที่่�เหมี�ะสำมีสำำ�หรัับ PAs อย่่�ง แลิะ salt-assisted liquid–liquid extraction (SALLE) อ่กดั้ว์ย่
ต่อเนื�อง จนกรัะที่ั�งในปี พื.ศ. 2554 European Food Safety สำำ�หรัับก�รัสำกัดัมี่ว์ัตถู่ปรัะสำงค์เพืื�อแย่ก PAs แล่ะ PANOs ออกจ�ก

Authority (EFSA) ไดั้ปรัะเมีินคว์�มีเสำ่�ย่งข่อง PAs ในอ�ห�รั องค์ปรัะกอบอื�นในเมีที่รัิกซึ์ข่องตัว์อย่่�งอ�ห�รั โดัย่ที่ั�ว์ไปมีักใช้ตัว์ที่ำ�
แล่ะอ�ห�รัสำัตว์์ แล่ะเนื�องจ�ก PAs หล่�ย่ชนิดัมี่สำมีบัติเป็น ล่ะล่�ย่ที่่�มี่ข่ั�ว์ เช่น เมีที่�นอล่หรัืออะซึ่โตไนไตรัล่์ รัว์มีถูึงสำ�รัล่ะล่�ย่ผสำมี
สำ�รัก่อก�รักล่�ย่พืันธุ์่์แล่ะอ�จก่อมีะเรั็ง CONTAM Panel นำ��ที่่�ปรัับสำภ�พืดั้ว์ย่กรัดั สำำ�หรัับข่ั�นตอนก�รัตรัว์จว์ิเครั�ะห์ เที่คนิคที่่�ใช้
ภ�ย่ใต้ EFSA จึงกำ�หนดั reference point ที่่� 237 ไมีโครักรััมี กันอย่่�งแพืรั่หล่�ย่คือ liquid chromatography (LC) ร่ว์มกับ mass
ต่อกิโล่กรััมีนำ��หนักตัว์ต่อว์ัน เพืื�อใช้ในก�รัปรัะเมีินคว์�มีเสำ่�ย่ง spectrometry (MS) โดัย่เฉพื�ะ LC–MS/MS ซึึ�งสำ�มี�รัถูตรัว์จว์ิเครั�ะห์
ดั้�นก�รัก่อมีะเรั็ง พืรั้อมีที่ั�งรัะบ่ว์่�ก�รัไดั้รัับ PAs อ�จก่อให้ PAs หล่�ย่ชนิดัพืรั้อมีกันไดั้อย่่�งมี่ปรัะสำิที่ธุ์ิภ�พื โดัย่ที่ั�ว์ไปใช้คอล่ัมีน์
เกิดัคว์�มีกังว์ล่ต่อสำ่ข่ภ�พื โดัย่เฉพื�ะในผู้ที่่�บรัิโภคช� แล่ะช� C18 reversed-phase แล่ะเฟสำเคล่ื�อนที่่�ที่่�ปรัะกอบดั้ว์ย่นำ��ที่่�ปรัับสำภ�พื
สำมี่นไพืรัเป็นปรัะจำ� ดั้ว์ย่กรัดัรั่ว์มีกับตัว์ที่ำ�ล่ะล่�ย่อินที่รั่ย่์ เช่น เมีที่�นอล่หรัืออะซึ่โตไนไตรัล่์
ในดั้�นกฎหมี�ย่สำหภ�พืย่่โรัปไดั้กำ�หนดัค่�ปรัิมี�ณสำูงสำ่ดั นอกจ�กน่� เที่คนิค ultra-high-performance liquid chromatography
ข่อง PAs ในอ�ห�รัภ�ย่ใต้ European Commission (UHPLC) นับเป็นอ่กหนึ�งเที่คนิคที่่�ใช้ในก�รัว์ิเครั�ะห์ เนื�องจ�กมี่ข่้อ
Regulation (EU) 2023/915 ซึึ�งกำ�หนดัค่�คว์�มีเข่้มีข่้นสำูงสำ่ดั ไดั้เปรั่ย่บดั้�นคว์�มีล่ะเอ่ย่ดัแล่ะคว์�มีไว์ในก�รัแย่กสำ�รั อันเป็นผล่
สำำ�หรัับอ�ห�รัหล่�ย่ปรัะเภที่ เช่น ช� ช�สำมี่นไพืรั ผล่ิตภัณฑ์์ มี�จ�กก�รัใช้คอล่ัมีน์ที่่�มี่ข่น�ดัอน่ภ�คเล่็กกว์่� โดัย่ก�รัตรัว์จว์ัดัมีัก
เสำรัิมีอ�ห�รัจ�กสำมี่นไพืรั แล่ะผล่ิตภัณฑ์์อื�นๆ โดัย่ผล่ิตภัณฑ์์ ดัำ�เนินก�รัโดัย่ใช้ electrospray ionization (ESI) รั่ว์มีกับเครัื�องว์ิเครั�ะห์
สำำ�หรัับที่�รักแล่ะเดั็กเล่็กจะมี่เกณฑ์์ที่่�เข่้มีงว์ดัเป็นพืิเศษ มีว์ล่ชนิดั triple quadrupole (QqQ) ในรัะบบ LC–MS/MS โดัย่ที่ำ�
สำำ�หรัับปรัะเที่ศไที่ย่ ปัจจ่บันย่ังไมี่มี่ก�รักำ�หนดัค่�มี�ตรัฐ�น ก�รัตรัว์จว์ัดัในโหมีดั multiple reaction monitoring (MRM) ซึึ�งช่ว์ย่
เฉพื�ะสำำ�หรัับปรัิมี�ณ PAs ในอ�ห�รัโดัย่ตรัง อย่่�งไรัก็ต�มี เพืิ�มีคว์�มีไว์แล่ะคว์�มีจำ�เพื�ะในก�รัตรัว์จว์ิเครั�ะห์สำ�รั PAs ในเมีที่รัิกซึ์
ก�รักำ�กับดัูแล่ดั้�นคว์�มีปล่อดัภัย่ข่องอ�ห�รัแล่ะผล่ิตภัณฑ์์ อ�ห�รัที่่�ซึับซึ้อนไดั้อย่่�งมี่ปรัะสำิที่ธุ์ิภ�พื
สำมี่นไพืรัย่ังคงดัำ�เนินก�รัผ่�นก�รัปรัะเมีินคว์�มีปล่อดัภัย่ข่อง PAs เป็นสำ�รัพืิษจ�กธุ์รัรัมีช�ติที่่�มี่นัย่สำำ�คัญต่อคว์�มีปล่อดัภัย่

ว์ัตถู่ดัิบจ�กพืืช แล่ะก�รัตรัว์จสำอบสำ�รัปนเป้�อนอย่่�งต่อเนื�อง อ�ห�รั เนื�องจ�กสำ�มี�รัถูปนเป้�อนเข่้�สำู่ห่ว์งโซึ่อ�ห�รัแล่ะก่อให้เกิดัผล่
กรัะที่บต่อสำ่ข่ภ�พืไดั้ที่ั�งในรัะย่ะเฉ่ย่บพืล่ันแล่ะเรัื�อรััง ดัังนั�น ก�รัเฝ้้�รัะว์ัง
การตรวจวิเคราะห์ PAs ในห้องปฏิิบัติการ ก�รัปรัะเมีินคว์�มีเสำ่�ย่ง แล่ะก�รัตรัว์จว์ิเครั�ะห์อย่่�งเป็นรัะบบ จึงเป็น
เนื�องจ�ก PAs เป็นสำ�รัพืิษจ�กธุ์รัรัมีช�ติที่่�ก่อให้เกิดัผล่กรัะที่บ องค์ปรัะกอบสำำ�คัญในก�รัค่้มีครัองผู้บรัิโภคแล่ะสำนับสำน่นก�รัจัดัก�รั
ต่อสำ่ข่ภ�พืข่องมีน่ษย่์ไดั้ ก�รัพืัฒน�ว์ิธุ์่ก�รัว์ิเครั�ะห์ที่่�มี่ คว์�มีปล่อดัภัย่อ�ห�รัอย่่�งมี่ปรัะสำิที่ธุ์ิภ�พื
คว์�มีน่�เชื�อถูือจึงมี่คว์�มีสำำ�คัญ อย่่�งไรัก็ต�มี คว์�มีหล่�กหล่�ย่
ข่องโครังสำรั้�งที่�งเคมี่ข่อง PAs รัว์มีถูึงก�รัพืบสำ�รัในรัะดัับ
คว์�มีเข่้มีข่้นตำ��ในเมีที่รัิกซึ์อ�ห�รัที่่�มี่คว์�มีซึับซึ้อน ย่ังคงเป็น
คว์�มีที่้�ที่�ย่สำำ�คัญสำำ�หรัับก�รัว์ิเครั�ะห์สำ�รักล่่่มีน่�

46 FOOD FOCUS THAILAND APR 2026

26/3/2569 BE 07:27
44-48_Strong QC&QA_�����.indd 46
44-48_Strong QC&QA_�����.indd 46 26/3/2569 BE 07:27