Page 48 - FoodFocusThailand No.242 June 2026
P. 48
SMART PRODUCTION PRODUCTION
SMART
จากผลพลอยได้้ทางการเกษตร
สู่่�ทรัพยากรท่�ซ่�อนคืุณคื�าในอาห้ารมู่ลคื�าสู่่ง
ในอดีีต วััสดีุเหลืือทิ้้�งจากกระบวันการผลื้ตทิ้างการเกษตรแลืะการแปรรูปอาหารมัักถููกมัองวั่าเป็น “ของเสีย” เช่่น รำาข้าวั
เปลืือกหุ้มัเมัลื็ดีถูั�วั เปลืือกผลืไมั้ กากเมัลื็ดีพืืช่นำ�ามััน รวัมัถูึงเศษเหลืือทิ้้�งจากอุตสาหกรรมัประมังแลืะวััตถูุดี้บจากพืืช่ วััสดีุเหลื่านี�
มัักถููกนำาไปใช่้เป็นอาหารสัตวั์ ทิ้้�ง หรือจำาหน่ายในมัูลืค่่าตำ�า อย่างไรก็ตามั แนวัค่้ดีดีังกลื่าวักำาลืังเปลืี�ยนแปลืงไปอย่างมัีนัยสำาค่ัญ
เนื�องจากเร่�มัมัีการตระหนักวั่าวััสดีุเหลืือใช่้เหลื่านี�ยังค่งมัีคุ่ณค่่าซ่่อนทิ้ี�อยู่ ทิ้ั�งในดี้านสารอาหาร องค่์ประกอบเช่่งหน้าทิ้ี� แลืะ
สารออกฤทิ้ธิ์่�ทิ้างช่ีวัภาพืทิ้ี�สามัารถูนำาไปใช่้ประโยช่น์ต่อยอดีไดี้ในหลืากหลืายอุตสาหกรรมั
การสููญเสูียอาหารและขยะอาหารยังคงเป็็นป็ัญหาสูำาคัญใน รศ.ดร. สุุดาทิิพย์์ แซ่่ตั้้�น
ระดัับโลก โดัยอาหารป็ระมาณหน่�งในสูามที่ี�ผลิตข่�นเพื่่�อการบริโภค
ของมนุษย์สููญเสูียหร่อถููกที่ิ�ง คิดัเป็็นป็ระมาณ 1.3 พื่ันล้านตันต่อป็ี Assoc. Prof. Sudathip Sae-tan, Ph.D.
Department of Food Science and Technology
(FAO, 2011) ขณะที่ี�ในป็ี พื่.ศ. 2565 มีขยะอาหารจากภาคค้าป็ลีก Faculty of Agro-Industry
Kasetsart University
ธุุรกิจบริการอาหาร และครัวเร่อนป็ระมาณ 1.05 พื่ันล้านตัน (UNEP, sudathip.sa@ku.th
2024) ตัวเลขเหล่านี�สูะที่้อนให้เห็นว่า นอกจากจะเป็็นป็ัญหาดั้าน
การสููญเสูียที่รัพื่ยากรแล้ว ยังเป็็นโอกาสูสูำาคัญในการสูร้างมูลค่าเพื่ิ�ม อาหารเพื่่�อสูุขภาพื่หร่อสู่วนผสูมเช้ิงหน้าที่ี�ไดั้ในอนาคต (Supasatyankul
จากวัตถูุดัิบที่ี�ยังไม่ไดั้ถููกใช้้ป็ระโยช้น์อย่างเต็มที่ี� et al., 2022; Pavasutti et al., 2023)
ในช้่วงที่ี�ผู้ผลิตอาหารต้องเผช้ิญกับต้นทีุ่นวัตถูุดัิบที่ี�สููงข่�น ความกังวล
ศัักยภาพของผลพลอยได้้ทางการเกษตร ดั้านสูิ�งแวดัล้อม และความต้องการของผู้บริโภคต่อผลิตภัณฑ์์ที่ี�ดัีต่อสูุขภาพื่
ผลพื่ลอยไดั้ที่างการเกษตร หมายถู่ง วัสูดัุที่ี�เกิดัข่�นระหว่างการผลิต และยั�งย่นมากข่�น ผลพื่ลอยไดั้ที่างการเกษตรจ่งไดั้รับความสูนใจในฐานะ
หร่อการแป็รรูป็ ซึ่่�งไม่ใช้่ผลิตภัณฑ์์หลัก อย่างไรก็ตาม วัสูดัุเหล่านี� แหล่งที่รัพื่ยากรที่ี�มีศักยภาพื่ในการสูร้างมูลค่าเพื่ิ�ม ซึ่่�งการนำาผลพื่ลอยไดั้
จำานวนมากยังคงมีองค์ป็ระกอบที่ี�มีป็ระโยช้น์ เช้่น ใยอาหาร โป็รตีน เหล่านี�มาใช้้ป็ระโยช้น์จ่งมิไดั้เป็็นเพื่ียงการลดัของเสูียเที่่านั�น แต่ยังเป็ิดัโอกาสู
แร่ธุาตุ สูารพื่ฤกษเคมี สูารสูี หร่อเป็ป็ไที่ดั์ออกฤที่ธุิ�ที่างช้ีวภาพื่ เช้่น ในการพื่ัฒนาสู่วนผสูมใหม่ เพื่ิ�มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์์ และสูนับสูนุนระบบ
รำาข้าวและรำาข้าวหลังการสูกัดันำ�ามันที่ี�สูามารถูนำาไป็พื่ัฒนาต่อยอดั อาหารแบบหมุนเวียนมากข่�น
เป็็นสู่วนผสูมอาหารไดั้ ขณะที่ี�ผลพื่ลอยไดั้จากการแป็รรูป็ถูั�วอาจเป็็น
แหล่งของสูารป็ระกอบฟีีนอลิก ซึ่่�งเป็ล่อกถูั�วเขียวนับเป็็นตัวอย่างหน่�ง แนวทางการคืืนชีีวิตให้้ผลพลอยได้้ทางการเกษตร
ของผลพื่ลอยไดั้จากการแป็รรูป็ที่ี�ยังถููกนำามาใช้้ป็ระโยช้น์ไดั้ไม่มากนัก การใช้้ป็ระโยช้น์จากผลพื่ลอยไดั้ที่างการเกษตรสูามารถูที่ำาไดั้หลายแนวที่าง
โดัยมีรายงานว่าพื่บ vitexin และ isovitexin ซึ่่�งเป็็นสูารในกลุ่ม โดัยแนวที่างที่ี�ง่ายที่ี�สูุดัค่อ การนำาผลพื่ลอยไดั้มาใช้้โดัยตรงหลังจากผ่าน
ฟีลาโวนอยดั์ สูะที่้อนให้เห็นถู่งศักยภาพื่ของเป็ล่อกถูั�วเขียวในการเป็็น กระบวนการที่ี�เหมาะสูม เช้่น การที่ำาความสูะอาดั การที่ำาแห้ง การบดั และ
แหล่งของสูารออกฤที่ธุิ�ที่างช้ีวภาพื่ที่ี�อาจนำาไป็ต่อยอดัในผลิตภัณฑ์์ การที่ำาให้คงตัว ตัวอย่างเช้่น ผงที่ี�มีใยอาหารสููงจากรำาข้าว เป็ล่อกหุ้มเมล็ดั
48 FOOD FOCUS THAILAND JUN 2026
22/5/2569 BE 17:37
48-52_Smart Produc_���������.indd 48 22/5/2569 BE 17:37
48-52_Smart Produc_���������.indd 48
