ขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอาหารเพื่อวัตถุประสงค์พิเศษของไทย: ยกระดับผลิตภัณฑ์ เพิ่มมูลค่า และสร้างความมั่นคงด้านโภชนาการ

           ดร .วิศิษฐ์ ลิ้มลือชา ประธานคณะกรรมการอาหารแปรรูปและอาหารแห่งอนาคต ได้มอบหมายให้คุณบุญเลิศ อ่องไพบูลย์ รองประธานคณะกรรมการอาหารแปรรูปและอาหารแห่งอนาคต ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) โดยเภสัชกรเลิศชาย เลิศวุฒิ รองเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา และสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ร่วมกันหารือแนวทางการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอาหารเพื่อวัตถุประสงค์พิเศษ (Foods for Special Dietary Use) เช่น อาหารทางการแพทย์ (Medical Food) และอาหารสำหรับบุคคลผู้มีวัตถุประสงค์ในการบริโภคอาหารเป็นพิเศษ (Foods for persons which require special purpose) ซึ่งถือเป็นหนึ่งในกลุ่มอุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคต โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มจำนวนผลิตภัณฑ์ในประเทศ ส่งเสริมการผลิตภายในประเทศ ลดการพึ่งพาการนำเข้า และสร้างมูลค่าเพิ่มไม่น้อยกว่า 5,000 ล้านบาทต่อปี พร้อมทั้งยกระดับการเข้าถึงอาหารพิเศษที่มีคุณภาพสำหรับประชาชนชาวไทย

           จากการหารือพบว่า อุตสาหกรรมอาหารเพื่อวัตถุประสงค์พิเศษของประเทศไทยยังเผชิญกับความท้าทายหลายประการ ทั้งเรื่องการสนับสนุนผู้ประกอบการไทยให้มีโอกาสเข้าร่วมในระบบ การวิจัยและพัฒนาที่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญและงบประมาณสูง โดยเฉพาะการวิจัยทางคลินิก ตลอดจนความจำเป็นในการปรับปรุงแนวทางการพิจารณาอนุญาตให้มีความยืดหยุ่นรองรับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ และยังคงความปลอดภัย ปัจจุบันหน่วยประเมินความปลอดภัยและความเหมาะสมด้านโภชนาการสำหรับอาหารวัตถุประสงค์พิเศษยังมีจำกัด และบริษัทที่ได้รับอนุญาตอาหารทางการแพทย์ มี 8 บริษัท ส่วนใหญ่เป็นผลิตภัณฑ์อาหารทางการแพทย์ที่นำเข้าจากต่างประเทศ เช่น สิงคโปร์ สเปน เนเธอร์แลนด์ และเยอรมนี เป็นต้น

           ทั้งสามหน่วยงานจึงเห็นพ้องกันในการดำเนินงานร่วมหลายด้าน อาทิ การจัดกลุ่มผลิตภัณฑ์ตามระดับความเสี่ยง (Medium, High Risk) ให้สอดคล้องกับแนวทางการพิจารณาอนุญาต การจัดทำสูตรอาหารมาตรฐาน (Formulation Monograph) เป็นข้อแนะนำเกณฑ์ด้านโภชนาการของอาหาร เพื่ออำนวยความสะดวกต่อการขออนุญาตรับเลขสารบบอาหาร การลดระยะเวลาและเอกสารประกอบการพิจารณา รวมถึงการพัฒนามาตรฐานการทดสอบเนื้อสัมผัสอาหาร โดยมีศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) เข้ามาช่วยพัฒนาเครื่องมือทดสอบ และสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งอยู่ระหว่างการจัดทำวิธีการและเกณฑ์มาตรฐาน ส่วนของสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ได้จัดทำโครงการ Positive list นำร่องสินค้าเกษตร โดยมี คุณรุจิเรข น้อยเสงี่ยม ผู้อำนวยการกลุ่มนโยบายระหว่างประเทศที่ 1 เป็นเจ้าของโครงการ และ ดร. วรรณพ วิเศษสงวน เป็นผู้รับผิดชอบโครงการ

           ทั้งนี้ แนวทางดังกล่าวคาดว่าจะนำไปสู่การยกระดับอุตสาหกรรมอาหารทางการแพทย์และอาหารสำหรับบุคคลผู้มีวัตถุประสงค์ในการบริโภคอาหารเป็นพิเศษของไทยให้เติบโตอย่างเป็นรูปธรรม ลดการพึ่งพาการนำเข้า และสร้างความมั่นคงด้านโภชนาการของประชาชน ควบคู่ไปกับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ

 

อย. ร่วมศึกษาดูงานที่ญี่ปุ่น ยกระดับนวัตกรรมอาหาร เดินหน้าขับเคลื่อน Positive list เพื่อผู้บริโภคไทย

           สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ร่วมกับสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) และสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (สวก.) เข้าร่วมภารกิจศึกษาดูงานด้าน Food Innovation & Food with Function Claims (FFC) ณ ประเทศญี่ปุ่น เพื่อเรียนรู้ระบบนิเวศด้านการวิจัย พัฒนา และนวัตกรรมอาหารมูลค่าสูง รวมถึงการกำกับดูแลการกล่าวอ้างทางสุขภาพของอาหารที่มีประสิทธิภาพและได้รับการยอมรับในระดับสากล โดยขับเคลื่อนผ่านคณะทำงานจัดทำแนวทางและกลไกเพื่อสนับสนุนการจัดทำบัญชีรายการสารสำคัญการกล่าวอ้างหน้าที่อื่นของอาหารและส่วนประกอบของอาหาร (Positive Lists for Other Function Claims)  มีเภสัชกรเลิศชาย เลิศวุฒิ รองเลขาธิการคณะกรรมการอาหาร และยา เป็นที่ปรึกษาคณะทำงาน และเภสัชกรหญิงสุภาวดี ธีระวัฒน์สกุล ผู้อำนวยการกองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เป็นคณะทำงาน

 

          การศึกษาดูงานในครั้งนี้มุ่งเน้นการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กับหน่วยงานชั้นนำของญี่ปุ่น เพื่อพัฒนาแนวทางที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย โดยเฉพาะในด้านการส่งเสริมนวัตกรรมอาหารที่ปลอดภัย มีมาตรฐาน และสนับสนุนอุตสาหกรรมอาหารให้สามารถแข่งขันได้อย่างยั่งยืน โดยปัจจุบันตลาดอาหารที่มีการกล่าวอ้างคุณสมบัติทางสุขภาพส่งออกและตลาดในประเทศประมาณ 258,000 ล้านบาท และในประเทศไทยมีแนวโน้มเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 8-10 ต่อปี ซึ่งการพัฒนากลไก Positive list จะช่วยสนับสนุนให้อุตสาหกรรมอาหารไทยสามารถเพิ่มมูลค่าเชิงพาณิชย์และสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภคได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน

คณะผู้แทน อย. เข้าศึกษาดูงานหน่วยงานสำคัญของญี่ปุ่น ได้แก่

– RIKEN Center for Sustainable Resource Science (CSRS) ที่เน้นการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตชีวภาพอย่างยั่งยืน

– Consumer Affairs Agency (CAA) หน่วยงานกลางดูแลกฎหมายและนโยบายคุ้มครองผู้บริโภค รวมถึงระบบการกล่าวอ้างคุณสมบัติของอาหาร (Food with Function Claims)

– National Agriculture and Food Research Organization (NARO) ศูนย์วิจัยด้านเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารของญี่ปุ่น

– ผู้ประกอบการอาหารเชิงหน้าที่ ที่พัฒนานวัตกรรมส่วนผสมอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพโดยอิงงานวิจัยเชิงวิทยาศาสตร์อย่างเข้มงวด

 

          เภสัชกรเลิศชาย เลิศวุฒิ รองเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา กล่าวถึงความสำคัญของภารกิจครั้งนี้ว่า “ระบบการกำกับดูแลการกล่าวอ้างทางสุขภาพของอาหารที่อิงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อย่างเข้มงวดเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภค ขณะเดียวกันก็เป็นกลไกสนับสนุนการพัฒนาและนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ของผู้ประกอบการไทยให้เติบโตได้บนพื้นฐานของมาตรฐานสากล” อย. จึงอยู่ระหว่างการดำเนินการเพื่อจัดทำ บัญชีรายการสารสำคัญและส่วนประกอบของอาหารที่สามารถกล่าวอ้างหน้าที่อื่น (Positive list) เป้าหมาย 150 รายการภายในปี พ.ศ. 2570 ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการกำกับดูแลที่ชัดเจน โปร่งใส และทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและตลาดผลิตภัณฑ์สุขภาพ

          นอกจากนี้ ในระหว่างภารกิจที่ญี่ปุ่น เภสัชกรเลิศชาย เลิศวุฒิ ยังได้รับเชิญให้ร่วมบรรยายในงานสัมมนา “การแสวงหาโอกาสการลงทุนใหม่ในประเทศไทยสำหรับภาคธุรกิจ Healthcare และ Wellness” ซึ่งจัดโดยธนาคารซูมิโตโม มิตซุย แบงกิ้ง คอร์ปอเรชั่น (SMBC) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (JETRO) ณ สำนักงานใหญ่ของธนาคาร SMBC ในกรุงโตเกียว ในการบรรยายดังกล่าว เภสัชกรเลิศชาย เลิศวุฒิ ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับ กฎระเบียบด้านการอนุมัติผลิตภัณฑ์สุขภาพโดยเฉพาะเครื่องมือแพทย์และผลิตภัณฑ์อาหารในประเทศไทย พร้อมทั้งเน้นย้ำนโยบายสำคัญรองรับแนวโน้มของตลาดสุขภาพไทยที่กำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง รวมถึงความพยายามของ อย. ในการยกระดับระบบกำกับดูแลให้มีความคล่องตัว โปร่งใส และเอื้อต่อการลงทุน โดยไม่ลดทอนมาตรฐานด้านความปลอดภัยของผู้บริโภค

          การมีส่วนร่วมของ อย. ทั้งในภารกิจศึกษาดูงานและการแลกเปลี่ยนในเวทีสัมมนาระดับนานาชาติครั้งนี้ สะท้อนบทบาทเชิงรุกขององค์กรในการขับเคลื่อนนโยบายอาหารแห่งอนาคต (Future Food) ที่ตอบโจทย์ทั้งด้านสุขภาพ ความปลอดภัยของประชาชน และศักยภาพในการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทยในเวทีโลก

See What’s New in the Star Items September 2025

พบกับผลิตภัณฑ์ดาวเด่น เช่น เครื่องจักร อุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ ส่วนผสมอาหาร และอื่นๆ

ที่น่าสนใจ