Category: What’s In

Soft Robotics: จากแขนกลสู่หุ่นยนต์อัจฉริยะในอุตสาหกรรมอาหารยุคใหม่

   

อุตสาหกรรมอาหารกำลังเปลี่ยนผ่านจากระบบอัตโนมัติแบบเดิมสู่ “โรงงานอัจฉริยะ” ที่สามารถรับรู้ ตัดสินใจ และปรับตัวได้แบบเรียลไทม์ โดยอาศัยการบูรณาการ AI หุ่นยนต์ และข้อมูลจากเซนเซอร์อุตสาหกรรม (IIoT) ทำให้หุ่นยนต์ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเคลื่อนย้ายวัสดุ แต่สามารถวิเคราะห์ เรียนรู้ และทำงานร่วมกับมนุษย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

แนวคิดสำคัญคือ Predictive Quality Control (PQC) ที่ย้ายการควบคุมคุณภาพจากการตรวจสอบปลายทางมาสู่การติดตามระหว่างการผลิต ผ่านข้อมูลจากเซนเซอร์ กล้อง และระบบวิเคราะห์แบบเรียลไทม์ เมื่อผสานกับ AI และ Machine Learning ระบบสามารถทำนายคุณภาพผลิตภัณฑ์ ปรับพารามิเตอร์การผลิตอัตโนมัติ และลดของเสียได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ขณะเดียวกัน Soft Robotics กำลังเข้ามาแก้ปัญหาการหยิบจับอาหารที่เปราะบางและมีรูปร่างไม่แน่นอน เช่น ผลไม้สุก ขนมปัง และเนื้อสัตว์สด โดยใช้วัสดุยืดหยุ่นร่วมกับ Tactile Sensing, Machine Vision และ AI เพื่อรับรู้แรงสัมผัส ตรวจจับการลื่นไถล และปรับแรงบีบแบบเรียลไทม์ ช่วยลดความเสียหายและเพิ่มความแม่นยำในการหยิบจับ

นอกจากนี้ เทคโนโลยี Computer Vision, YOLO, CNN และ Explainable AI (XAI) ยังช่วยยกระดับการตรวจสอบคุณภาพและการตรวจสอบย้อนกลับในสายการผลิต ขณะที่การวิเคราะห์ภาพถ่ายสเปกตรัมสามารถตรวจจับความเสียหายของวัตถุดิบที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าได้ AI-driven Robotics จึงไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีเสริม แต่กำลังก้าวสู่การเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มยุคใหม่อย่างแท้จริง Continue reading “Soft Robotics: From Robotic Arms to Smart Robots in the Modern Food Industry”

เทคโนโลยีเอนไซม์เพื่อยกระดับผลพลอยได้สู่วัตถุดิบเชิงฟังก์ชันอย่างยั่งยืน

   

ในอุตสาหกรรมอาหารปัจจุบัน ความยั่งยืนมีความสำคัญเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และประเทศไทย ซึ่งกระบวนการแปรรูปอาหารก่อให้เกิดผลพลอยได้จำนวนมากและมักถูกจัดการเป็นของเสีย ส่งผลกระทบทั้งด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยีเอนไซม์จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการเปลี่ยนวัสดุเหล่านี้ให้เป็นส่วนผสมมูลค่าสูง เพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ ประสาทสัมผัส และมูลค่าเชิงเศรษฐกิจ

ในประเทศไทย การใช้เอนไซม์อยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 443) พ.ศ. 2566 ซึ่งกำหนดให้เอนไซม์เป็นวัตถุเจือปนอาหารภายใต้บัญชี Positive List พร้อมเงื่อนไขการใช้ที่ชัดเจนด้านชนิด แหล่งที่มา และปริมาณสูงสุด โดยเอนไซม์มีข้อได้เปรียบด้านความจำเพาะสูง ใช้สภาวะอ่อนโยน ลดผลพลอยได้ที่ไม่พึงประสงค์ และเพิ่มประสิทธิภาพการสกัด

การประยุกต์ใช้ครอบคลุมตั้งแต่กากยีสต์ เปปไทด์ชีวภาพจากโปรตีนพืชและสัตว์ ผลพลอยได้ทางการเกษตร ไปจนถึงเยื่อหุ้มเปลือกไข่ โดยใช้เอนไซม์ เช่น protease, cellulase และ hemicellulase เพื่อผลิต สารสกัด เปปไทด์ กรดอะมิโน ใยอาหารพรีไบโอติก และสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ ซึ่งช่วยเพิ่มทั้งคุณค่าทางโภชนาการและคุณสมบัติเชิงหน้าที่

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาต้องสอดคล้องกับกฎหมายอาหารไทย Codex, GMP และข้อกำหนดด้านความปลอดภัย เพื่อรองรับการใช้วัสดุพลอยได้ในอาหารมนุษย์ และสนับสนุนการเติบโตของอุตสาหกรรมอาหารอย่างยั่งยืนและแข่งขันได้ในอนาคต Continue reading “Enzyme Technology for the Sustainable Valorization ofBy-products into Functional Ingredients”

กฎหมาย PPWR สหภาพยุโรป: ก้าวสำคัญสู่จุดเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ยั่งยืนระดับโลก

 

            กฎหมาย Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) ของสหภาพยุโรป (Regulation (EU) 2025/40) กำลังก้าวขึ้นเป็นกรอบสำคัญที่ส่งผลต่อห่วงโซ่อุปทานบรรจุภัณฑ์ทั่วโลก โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มที่ใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติกในสัดส่วนที่สูง กฎหมายครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบเพื่อการรีไซเคิล (Design for Recycling) การกำหนดสัดส่วนวัสดุรีไซเคิลขั้นต่ำ การควบคุมสารอันตราย เช่น PFAS การขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต (EPR) ไปจนถึงการใช้ Digital Product Passport และ QR Code เพื่อเพิ่มความโปร่งใสตลอดวงจรชีวิตบรรจุภัณฑ์

หนึ่งในประเด็นที่ได้รับความสนใจคือ ผลกระทบต่อบรรจุภัณฑ์หลายชั้น (Multilayer Packaging) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีสำคัญในการยืดอายุการเก็บรักษาอาหาร แม้ EU จะยังไม่มีแนวทางยกเลิกการใช้งานโดยตรง แต่ความไม่ชัดเจนของเกณฑ์ทางเทคนิคและกฎหมายลำดับรอง ทำให้ผู้ประกอบการทั่วโลก รวมถึงญี่ปุ่น แสดงความกังวลต่อผลกระทบด้านการลงทุนและการส่งออก

EU ระบุว่า PPWR จะดำเนินการแบบค่อยเป็นค่อยไปผ่าน Implementing Acts และ Delegated Acts โดยมีไทม์ไลน์สำคัญตั้งแต่ปี พ.ศ. 2569 – 2583 ครอบคลุมการควบคุมสารอันตราย ระบบฉลากและ Digital Product Passport ข้อกำหนดด้าน Recyclability และสัดส่วนวัสดุรีไซเคิล ตลอดจนการลดขยะบรรจุภัณฑ์ในระดับระบบ

สำหรับผู้ประกอบการไทย PPWR ไม่ได้เป็นเพียงข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมของสหภาพยุโรป แต่ยังเป็น “แรงขับสำคัญ” ที่เร่งให้อุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์ต้องปรับตัวเชิงโครงสร้าง ผู้ประกอบการจึงควรเริ่มประเมินความเสี่ยงของบรรจุภัณฑ์เดิม พัฒนา Mono-material Packaging เพิ่มสัดส่วนการใช้วัสดุรีไซเคิล และออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้สอดคล้องกับมาตรฐาน EU ตั้งแต่ต้นทาง เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันและสร้างโอกาสทางธุรกิจในตลาดยุโรประยะยาว Continue reading “EU PPWR: A Global Milestone for Sustainable Packaging”

วิเคราะห์ตลาด Pet Food Supplements: แนวโน้มเชิงมูลค่าและโอกาสทองของประเทศไทย

   

            ตลาดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสำหรับสัตว์เลี้ยง (Pet Food Supplement) เป็นหนึ่งในกลุ่มย่อยของอุตสาหกรรมการดูแลสัตว์เลี้ยง (Pet Care Industry) ที่มีการเติบโตอย่างต่อเนื่องและมีความผันผวนของตลาดต่ำ โดยในปี พ.ศ. 2568 ตลาดดังกล่าวมีมูลค่า 3.14 พันล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ และคาดว่าจะขยายตัวถึง 5.47 พันล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี พ.ศ. 2577 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 6.3 ต่อปี (CAGR) แม้อัตราการเติบโตอาจไม่สูงเท่าอุตสาหกรรมเกิดใหม่ แต่จุดแข็งของตลาดนี้คือ “ความต่อเนื่องของความต้องการ” เนื่องจากผลิตภัณฑ์มีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับสุขภาพสัตว์เลี้ยง จึงกลายเป็นค่าใช้จ่ายประจำ (Recurring Spending) มากกว่าการซื้อแบบครั้งเดียว

            ในเชิงโครงสร้าง ตลาดกำลังเปลี่ยนบทบาทจาก “สินค้าเสริม” (Supplementary Product) ไปสู่ “องค์ประกอบหลักของการดูแลสุขภาพสัตว์เลี้ยง” (Core Wellness Product) ซึ่งเกิดจากแนวคิดของการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน (Preventive Healthcare) ที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ซึ่งมุ่งเน้นการป้องกันโรคมากกว่าการรักษาโรค หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง พบว่าตลาดกำลังเปลี่ยนจาก “ให้เมื่อสัตว์ป่วย” ไปสู่ “ให้เพื่อไม่ให้สัตว์ป่วย”

            ในภาพรวม ตลาดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสำหรับสัตว์เลี้ยงจัดอยู่ในกลุ่ม “Growth + Stability Hybrid Market” ซึ่งมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องควบคู่ไปกับความผันผวนที่ค่อนข้างต่ำ โดยกำลังเปลี่ยนผ่านจากผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพทั่วไปไปสู่ส่วนหนึ่งของระบบการดูแลสุขภาพสัตว์เลี้ยงแบบครบวงจร โดยความสำเร็จในตลาดนี้ขึ้นอยู่กับ 4 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ความน่าเชื่อถือของแบรนด์ (Trust) ความเข้าใจผู้บริโภค (Consumer Insight) การสร้างการซื้อซ้ำ (Retention) และการวางตำแหน่งสินค้า (Positioning) ขณะที่การแข่งขันในระยะยาวจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการบูรณาการองค์ความรู้ด้านโภชนาการ แบรนด์ และดิจิทัล เพื่อเข้าถึงตลาดภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่กำลังขยายตัวสู่กลุ่มผลิตภัณฑ์สุขภาพสัตว์เลี้ยงระดับพรีเมียม

Continue reading “Market Analysis of Pet Food Supplements: Value Trends and Golden Opportunities in Thailand”

ขับเคลื่อนสังคมสูงวัยไทย ด้วยโภชนาการเชิงป้องกันและการสร้างสรรค์นวัตกรรมอาหาร

   

            สังคมสูงวัยกำลังเปิดประตูสู่โอกาสใหม่ของอุตสาหกรรมอาหาร ตั้งแต่การพัฒนาผลิตภัณฑ์โภชนาการเฉพาะบุคคล อาหารสำหรับผู้มีปัญหาการเคี้ยวและกลืน ไปจนถึงนวัตกรรมที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในระยะยาว ฉบับมิถุนายนนี้ เราได้รับเกียรติจาก รศ.ดร. ชลัท ศานติวรางคณา ผู้อำนวยการสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่มาร่วมแบ่งปันวิสัยทัศน์และแนวทางการวิจัยที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุไทย

            สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ตั้งเป้าสู่การเป็นสถาบันชั้นนำระดับนานาชาติภายในปี พ.ศ. 2573 โดยมุ่งเน้นการวิจัยแบบสหวิทยาการด้านอาหาร โภชนาการ และสุขภาพ ครอบคลุมทั้งห่วงโซ่คุณค่าอาหาร พร้อมส่งเสริมความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมตั้งแต่การพัฒนาผลิตภัณฑ์จนถึงการทดสอบในมนุษย์ หนึ่งในโจทย์สำคัญ คือ การเตรียมความพร้อมด้านโภชนาการสำหรับสังคมสูงวัย ผ่านการพัฒนาอาหารที่ตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะของผู้สูงอายุในประเทศไทย

            แนวทางสำคัญของการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ คือการให้ความสำคัญกับ “การป้องกัน” มากกว่า “การรักษา” เนื่องจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ยังคงเป็นปัญหาหลักของผู้สูงอายุไทย ขณะเดียวกัน แนวคิดการสร้าง “Blue Zone” หรือพื้นที่ส่งเสริมอายุยืนในระดับชุมชน ก็ถือเป็นอีกหนึ่งโมเดลที่น่าสนใจในการสนับสนุนสุขภาพเชิงป้องกันและการมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว

            อีกหนึ่งแนวทางสำคัญ คือการพัฒนาอาหารสำหรับผู้สูงอายุที่ไม่ได้เน้นเพียงการลด “หวาน มัน เค็ม” แต่ใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมเข้ามาช่วยออกแบบอาหาร ตั้งแต่การพัฒนาอาหารที่เคี้ยวและกลืนได้ง่าย การเพิ่มสุนทรียภาพและกระตุ้นความอยากอาหาร ไปจนถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์แบบ “Complete Meal” ที่ให้สารอาหารครบถ้วนในมื้อเดียว รวมถึงแนวคิด DIY Fortification ที่ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการเสริมคุณค่าทางโภชนาการให้เหมาะกับความต้องการเฉพาะบุคคล

สามารถติดตามบทสัมภาษณ์จาก รศ.ดร. ชลัท ศานติวรางคณา ผู้อำนวยการสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล เพิ่มเติมได้ในนิตยสาร Food Focus Thailand ฉบับมิถุนายน 2569

Continue reading “Advancing Thailand’s Aging Society through Preventive Nutrition and Food Innovation”